سختی گیر موتورخانه

سختی گیر موتورخانه (Water Softener) دستگاهی است که برای کاهش سختی آب استفاده می شود. سختی آب ناشی از وجود یون های کلسیم (Ca²⁺) و منیزیم (Mg²⁺) است که می تواند باعث ایجاد رسوب در سیستم های گرمایشی، لوله ها و تجهیزات موتورخانه شود. سختی گیر با حذف این یون ها از آب، از تشکیل رسوب جلوگیری کرده و عملکرد سیستم های موتورخانه را بهبود می بخشد.

سختی گیر موتورخانه یکی از دستگاه های اصلی تصفیه آب در تاسیسات ساختمانها بوده و امروزه از انواع سختی گیر رزینی در موتورخانه آپارتمان های مسکونی و تجاری بکار برده می شود. قیمت سختی گیر آب موتورخانه وابسته به نوع آن یا ظرفیت تبادیل یونی دستگاه متفاوت است. از انواع سختی گیرهای موتورخانه می توان به بکواش اتوماتیک و دستی اشاره نمود که دستگاه اتومات کاربرد بیشتری نیز دارد. بکارگیری سختی گیر رزینی در موتورخانه با مخزن فایبرگلاس مزایای بالاتری نسبت به فلزی داشته که در ادامه خواهیم پرداخت.

کار سختی گیر موتورخانه چیست؟

سختی گیر موتورخانه دستگاهی جهت کاهش میزان سختی یا حذف املاح رسوب پذیر آب است تا موجب افزایش کیفیت آب در گردش مدار تاسیسات و مصرفی گردد. ایجاد رسوبات اهکی بر روی شیرآلات حمام و سرویس بهداشتی، گرفتگی لوله های انتقالی و رادیاتورها از معضلات اصلی وجود املاح سنگین آب قلمداد می گردد. در واقع بودن یون هایی مثل کلسیم و منیزیم در آب مصرفی موتورخانه ها سبب این موضوع شده و بکارگیری سختی گیر از این مطلب خودداری می نماید.

ترکیبات منیزیوم، کلسیوم موجود درون جریان اب سخت با بکارگیری سختی گیر آب موتورخانه، با ترکیبات سدیم و پتاسیوم جایگزین می شوند. حتی با ایجاد چرخه گردش سیال، می توان میزان سختی را کاهش بیشتری داد. جریان آب سخت با گذر از لایه های رزین تبادل یون می کند. البته باید پس از گذر حجم معبنی از آب، دستگاه روی حالت بکواش قرار گیرد. این امر موجب بازگشت خواص رزین یا بعبارتی احیاء آن خواهد شد. میزان بکواش معمولا بین 10 الی 15 دقیقه تعریف می گردد. در این حالت اب در جهت عکس درون دستگاه گردش می یابد. پس از انجام بکواش برای بازسازی رزین، بایستی 45 دقیقه بصورت ماندگار، در مجاورت محلول سدیم کلراید قرار بگیرد. برای دستیابی به اطلاعات بیشتر در زمینه سختی گیر دیگ بخار با کارشناسان ناب ملل در ارتباط باشید.

تجهیزاتی که در موتورخانه استفاده می شود شامل: دیگ (اعم از دیگ بخار یا دیگ آبگرم) مبدل حرارتی (صفحه ای )منبع آبگرم (کویل دار و دوجداره )، لوله هدایت سیال میباشند.  تمامی این تجهیزات بصورت مستقیم با آب تماس دارند. اگر آب مورد استفاده دارای یون های کلسیم یا منیزیم باشد، سبب ایجاد رسوب در بخشهای مرتبط با سیال نظیر لوله، پکینگ و سایر موارد می گردد. بطور نحوه کارکرد یا طرز کار سختی گیر موتورخانه بسیار ساده است. بطوریکه همگان می توانند براحتی این محصول را بکار گیرند. 

اجزای اصلی سختی گیر موتورخانه:

مخزن رزین: (Resin Tank)این مخزن حاوی دانه های رزین تبادل یونی است که یون های کلسیم و منیزیم را جذب کرده و به جای آن ها یون های سدیم (Na⁺) آزاد می کند.

مخزن نمک: (Brine Tank)این مخزن محلول آب و نمک (سدیم کلرید) را نگه می دارد. در فرآیند احیای رزین، محلول نمک برای شستشوی رزین و جایگزینی یون های کلسیم و منیزیم با یون های سدیم استفاده می شود.

کنترل والو: (Control Valve)این بخش فرآیندهای مختلف سختی گیر مانند شستشوی رزین، احیا و سرویس دهی را کنترل می کند.

رزین تبادل یونی:دانه های رزین مسئول جذب یون های کلسیم و منیزیم و آزاد کردن یون های سدیم هستند.

نحوه عملکرد سختی گیر:

مرحله سرویس دهی: (Service Cycle)

آب سخت از طریق مخزن رزین عبور می کند. یون های کلسیم و منیزیم به دانه های رزین چسبیده و یون های سدیم جایگزین آن ها می شوند. در نتیجه، آب نرم از سیستم خارج می شود.

مرحله احیا: (Regeneration Cycle)

پس از مدتی، رزین از یون های کلسیم و منیزیم اشباع می شود. در این مرحله، کنترل والو فرآیند احیا را آغاز می کند. محلول نمک از مخزن نمک به مخزن رزین پمپ شده و یون های کلسیم و منیزیم از رزین شسته شده و با یون های سدیم جایگزین می شوند. پس از این مرحله، سیستم دوباره آماده سرویس دهی است.

مزایای استفاده از سختی گیر موتورخانه:

جلوگیری از تشکیل رسوب:با کاهش سختی آب، از تشکیل رسوب در دیگ های بخار، مبدل های حرارتی و لوله ها جلوگیری می شود.

افزایش بازدهی سیستم:رسوب زدایی باعث بهبود انتقال حرارت و کاهش مصرف انرژی می شود.

کاهش هزینه های نگهداری:کاهش رسوب باعث افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری می شود.

بهبود کیفیت آب:آب نرم برای مصارف مختلف مانند شستشو و گرمایش مناسب تر است.

نکات مهم در انتخاب و نگهداری سختی گیر:

ظرفیت سختی گیر:ظرفیت سختی گیر باید متناسب با میزان آب مصرفی و سطح سختی آب انتخاب شود.

زمان احیا:تنظیم زمان احیا بر اساس میزان مصرف آب و سختی آن بسیار مهم است تا از اشباع رزین جلوگیری شود.

نگهداری منظم:مخزن نمک باید به طور منظم بررسی و نمک آن replenish شود. همچنین، رزین باید هر چند سال یکبار تعویض شود.

کیفیت آب ورودی:اگر آب ورودی حاوی مقادیر زیادی آهن یا کلر باشد، ممکن است به رزین آسیب برساند و نیاز به پیش تصفیه داشته باشد.

مشکلات ناشی از سختی آب در موتورخانه ها

سختی آب، به دلیل وجود املاحی مانند کلسیم و منیزیم، می تواند مشکلات متعددی در موتورخانه ها ایجاد کند. یکی از اصلی ترین مشکلات، تشکیل رسوب در دیگ های بخار، مبدل های حرارتی و لوله ها است که موجب کاهش راندمان تبادل حرارتی و افزایش مصرف سوخت می شود. علاوه بر این، خوردگی و زنگ زدگی تجهیزات به دلیل واکنش های شیمیایی املاح سخت با فلزات رخ می دهد که منجر به کاهش طول عمر قطعات و افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری می شود.

همچنین، مسدود شدن مسیرهای عبور آب در لوله ها و نازل ها باعث کاهش جریان و فشار آب شده و عملکرد سیستم های گرمایشی و سرمایشی را مختل می کند. وجود املاح سخت در آب همچنین می تواند کیفیت آب را کاهش داده و نیاز به استفاده از مواد شیمیایی را افزایش دهد که خود هزینه های اضافی در پی دارد.

معایب احتمالی:

هزینه اولیه:خرید و نصب سختی گیر ممکن است هزینه بر باشد.

مصرف نمک:سختی گیر به طور مداوم نیاز به نمک برای فرآیند احیا دارد.

دفع پساب:فرآیند احیا باعث تولید پساب حاوی نمک و یون های کلسیم و منیزیم می شود که باید به درستی دفع شود.

نتیجه گیری:

سختی گیر موتورخانه یک ابزار ضروری برای جلوگیری از تشکیل رسوب و بهبود عملکرد سیستم های گرمایشی و سرمایشی است. با انتخاب مناسب و نگهداری به موقع، می توان از مزایای آن بهره مند شد و هزینه های تعمیر و نگهداری را کاهش داد.