سختي گير موتورخانه

سختي گير موتورخانه (Water Softener) دستگاهي است كه براي كاهش سختي آب استفاده مي شود. سختي آب ناشي از وجود يون هاي كلسيم (Ca²⁺) و منيزيم (Mg²⁺) است كه مي تواند باعث ايجاد رسوب در سيستم هاي گرمايشي، لوله ها و تجهيزات موتورخانه شود. سختي گير با حذف اين يون ها از آب، از تشكيل رسوب جلوگيري كرده و عملكرد سيستم هاي موتورخانه را بهبود مي بخشد.

سختي گير موتورخانه يكي از دستگاه هاي اصلي تصفيه آب در تاسيسات ساختمانها بوده و امروزه از انواع سختي گير رزيني در موتورخانه آپارتمان هاي مسكوني و تجاري بكار برده مي شود. قيمت سختي گير آب موتورخانه وابسته به نوع آن يا ظرفيت تباديل يوني دستگاه متفاوت است. از انواع سختي گيرهاي موتورخانه مي توان به بكواش اتوماتيك و دستي اشاره نمود كه دستگاه اتومات كاربرد بيشتري نيز دارد. بكارگيري سختي گير رزيني در موتورخانه با مخزن فايبرگلاس مزاياي بالاتري نسبت به فلزي داشته كه در ادامه خواهيم پرداخت.

كار سختي گير موتورخانه چيست؟

سختي گير موتورخانه دستگاهي جهت كاهش ميزان سختي يا حذف املاح رسوب پذير آب است تا موجب افزايش كيفيت آب در گردش مدار تاسيسات و مصرفي گردد. ايجاد رسوبات اهكي بر روي شيرآلات حمام و سرويس بهداشتي، گرفتگي لوله هاي انتقالي و رادياتورها از معضلات اصلي وجود املاح سنگين آب قلمداد مي گردد. در واقع بودن يون هايي مثل كلسيم و منيزيم در آب مصرفي موتورخانه ها سبب اين موضوع شده و بكارگيري سختي گير از اين مطلب خودداري مي نمايد.

تركيبات منيزيوم، كلسيوم موجود درون جريان اب سخت با بكارگيري سختي گير آب موتورخانه، با تركيبات سديم و پتاسيوم جايگزين مي شوند. حتي با ايجاد چرخه گردش سيال، مي توان ميزان سختي را كاهش بيشتري داد. جريان آب سخت با گذر از لايه هاي رزين تبادل يون مي كند. البته بايد پس از گذر حجم معبني از آب، دستگاه روي حالت بكواش قرار گيرد. اين امر موجب بازگشت خواص رزين يا بعبارتي احياء آن خواهد شد. ميزان بكواش معمولا بين 10 الي 15 دقيقه تعريف مي گردد. در اين حالت اب در جهت عكس درون دستگاه گردش مي يابد. پس از انجام بكواش براي بازسازي رزين، بايستي 45 دقيقه بصورت ماندگار، در مجاورت محلول سديم كلرايد قرار بگيرد. براي دستيابي به اطلاعات بيشتر در زمينه سختي گير ديگ بخار با كارشناسان ناب ملل در ارتباط باشيد.

تجهيزاتي كه در موتورخانه استفاده مي شود شامل: ديگ (اعم از ديگ بخار يا ديگ آبگرم) مبدل حرارتي (صفحه اي )منبع آبگرم (كويل دار و دوجداره )، لوله هدايت سيال ميباشند.  تمامي اين تجهيزات بصورت مستقيم با آب تماس دارند. اگر آب مورد استفاده داراي يون هاي كلسيم يا منيزيم باشد، سبب ايجاد رسوب در بخشهاي مرتبط با سيال نظير لوله، پكينگ و ساير موارد مي گردد. بطور نحوه كاركرد يا طرز كار سختي گير موتورخانه بسيار ساده است. بطوريكه همگان مي توانند براحتي اين محصول را بكار گيرند. 

اجزاي اصلي سختي گير موتورخانه:

مخزن رزين: (Resin Tank)اين مخزن حاوي دانه هاي رزين تبادل يوني است كه يون هاي كلسيم و منيزيم را جذب كرده و به جاي آن ها يون هاي سديم (Na⁺) آزاد مي كند.

مخزن نمك: (Brine Tank)اين مخزن محلول آب و نمك (سديم كلريد) را نگه مي دارد. در فرآيند احياي رزين، محلول نمك براي شستشوي رزين و جايگزيني يون هاي كلسيم و منيزيم با يون هاي سديم استفاده مي شود.

كنترل والو: (Control Valve)اين بخش فرآيندهاي مختلف سختي گير مانند شستشوي رزين، احيا و سرويس دهي را كنترل مي كند.

رزين تبادل يوني:دانه هاي رزين مسئول جذب يون هاي كلسيم و منيزيم و آزاد كردن يون هاي سديم هستند.

نحوه عملكرد سختي گير:

مرحله سرويس دهي: (Service Cycle)

آب سخت از طريق مخزن رزين عبور مي كند. يون هاي كلسيم و منيزيم به دانه هاي رزين چسبيده و يون هاي سديم جايگزين آن ها مي شوند. در نتيجه، آب نرم از سيستم خارج مي شود.

مرحله احيا: (Regeneration Cycle)

پس از مدتي، رزين از يون هاي كلسيم و منيزيم اشباع مي شود. در اين مرحله، كنترل والو فرآيند احيا را آغاز مي كند. محلول نمك از مخزن نمك به مخزن رزين پمپ شده و يون هاي كلسيم و منيزيم از رزين شسته شده و با يون هاي سديم جايگزين مي شوند. پس از اين مرحله، سيستم دوباره آماده سرويس دهي است.

مزاياي استفاده از سختي گير موتورخانه:

جلوگيري از تشكيل رسوب:با كاهش سختي آب، از تشكيل رسوب در ديگ هاي بخار، مبدل هاي حرارتي و لوله ها جلوگيري مي شود.

افزايش بازدهي سيستم:رسوب زدايي باعث بهبود انتقال حرارت و كاهش مصرف انرژي مي شود.

كاهش هزينه هاي نگهداري:كاهش رسوب باعث افزايش طول عمر تجهيزات و كاهش هزينه هاي تعمير و نگهداري مي شود.

بهبود كيفيت آب:آب نرم براي مصارف مختلف مانند شستشو و گرمايش مناسب تر است.

نكات مهم در انتخاب و نگهداري سختي گير:

ظرفيت سختي گير:ظرفيت سختي گير بايد متناسب با ميزان آب مصرفي و سطح سختي آب انتخاب شود.

زمان احيا:تنظيم زمان احيا بر اساس ميزان مصرف آب و سختي آن بسيار مهم است تا از اشباع رزين جلوگيري شود.

نگهداري منظم:مخزن نمك بايد به طور منظم بررسي و نمك آن replenish شود. همچنين، رزين بايد هر چند سال يكبار تعويض شود.

كيفيت آب ورودي:اگر آب ورودي حاوي مقادير زيادي آهن يا كلر باشد، ممكن است به رزين آسيب برساند و نياز به پيش تصفيه داشته باشد.

مشكلات ناشي از سختي آب در موتورخانه ها

سختي آب، به دليل وجود املاحي مانند كلسيم و منيزيم، مي تواند مشكلات متعددي در موتورخانه ها ايجاد كند. يكي از اصلي ترين مشكلات، تشكيل رسوب در ديگ هاي بخار، مبدل هاي حرارتي و لوله ها است كه موجب كاهش راندمان تبادل حرارتي و افزايش مصرف سوخت مي شود. علاوه بر اين، خوردگي و زنگ زدگي تجهيزات به دليل واكنش هاي شيميايي املاح سخت با فلزات رخ مي دهد كه منجر به كاهش طول عمر قطعات و افزايش هزينه هاي تعمير و نگهداري مي شود.

همچنين، مسدود شدن مسيرهاي عبور آب در لوله ها و نازل ها باعث كاهش جريان و فشار آب شده و عملكرد سيستم هاي گرمايشي و سرمايشي را مختل مي كند. وجود املاح سخت در آب همچنين مي تواند كيفيت آب را كاهش داده و نياز به استفاده از مواد شيميايي را افزايش دهد كه خود هزينه هاي اضافي در پي دارد.

معايب احتمالي:

هزينه اوليه:خريد و نصب سختي گير ممكن است هزينه بر باشد.

مصرف نمك:سختي گير به طور مداوم نياز به نمك براي فرآيند احيا دارد.

دفع پساب:فرآيند احيا باعث توليد پساب حاوي نمك و يون هاي كلسيم و منيزيم مي شود كه بايد به درستي دفع شود.

نتيجه گيري:

سختي گير موتورخانه يك ابزار ضروري براي جلوگيري از تشكيل رسوب و بهبود عملكرد سيستم هاي گرمايشي و سرمايشي است. با انتخاب مناسب و نگهداري به موقع، مي توان از مزاياي آن بهره مند شد و هزينه هاي تعمير و نگهداري را كاهش داد.